به نام خدا

در پارسي‌بلاگحل مشكل جبر و اختيار ۵

چهارشنبه ۲۰ ارديبهشت ۹۱ - ۱۲:۰ عصر

هر اختياري كه انسان مي‌كند
يك پديده ممكن است
يعني وجودي دارد كه ذاتاً ممكن بوده
كه باشد
يا نباشد
علّت صدور اين اختيار چيست؟
بله، دقيقاً همان «اختيار خاصّ» را مي‌گويم
نه قوّه و توانايي اختيار كردن را

اين علّت يا داخل نفس ماست
يعني داخل خود ما
يا خارج از ما
اگر داخل ما باشد يا خودش اختياري است
يا غير اختياري
اگر اختياري باشد كه خودش داخل همين بحث است
يعني همين پرسش از خود او هم مي‌شود
كه علّت صدورش از كجاست
كه به «تسلسل» مي‌انجامد
اگر هم غيراختياري باشد
يا خارج از نفس ما باشد
در هر دو صورت به جبر مي‌رسد
يعني «اختيار رفتن به مشهد» خودش علّتي دارد
كه تحت اختيار نيست

عجب شبهه سنگيني شد!
بله، اين مشكل هست
و فلسفه اصالت وجود نتوانست مرا قانع كند
زيرا هر چه پاسخ مي‌داد در دايره عليّت بود
و تا عليّت باشد
تمام اراده و اختيار انسان بايد معلول باشد
براي چيزي كه او خودش اختيار ما نيست
حالا يا اختيار ديگري است
يا اصلاً از سنخ اختيار نيست و خلقتي تكويني است!

معمولاً كساني كه اين شبهه را درك مي‌كنند
آگاهي و علم را آن چيزي مي‌پندارند كه اختيار را در دست دارد
يعني اختيار معلول آگاهي‌هاست
اين‌جا به همان قصه‌اي باز مي‌گرديم كه در ابتدا گفتم
جوانان محله ما از روي جهالت عمل مي‌كردند
از روي آگاهي‌هاي نادرستي كه از باورهاي قوم خود گرفته بودند
باورهايي غربي كه زشت‌ها را زيبا جلوه مي‌داد
كسي كه زشت را زيبا ببيند
خب عمل زشت را هم اختيار مي‌كند

ببينيد اختيار چه راحت به جبر انجاميد!

حتي در انديشه‌هاي اعتقادي و كلامي
و حتي باورهاي عرفاني ما هم
رگه‌هاي كلفتي از اين جبرگرايي ديده مي‌شود
يادم هست دبير بينش دبيرستان‌مان وقتي اين استدلال را در تعريف عصمت بيان كرد:

«معصوم گناه نمي‌كند، زيرا حقيقت گناه را مي‌بيند و علم به آن دارد، لذا گناه نمي‌كند و ميل به آن هم ندارد، مانند كسي كه كثافاتي را روي زمين ببيند و حقيقت آن را بداند، هرگز حتي تصوّر اكل آن به ذهنش خطور نمي‌كند!»

شاگردي بلند شد و پرسيد:
«پس هنر نكرده است، ما هم اگر اين علم را داشتيم گناه نمي‌كرديم!»

چندان بيراه هم نمي‌گفت شاگرد
وقتي عصمت جبري شود
ارزشي براي معصوم به ارمغان نخواهد آورد.

استادهاي حوزوي‌مان البته در درس عقايد
اين اشكال را پذيرفتند و پاسخ دادند:
«عصمت يا همان علم به گناه،‌ هديه‌اي از سوي خداوند است، به كسي كه خداوند مي‌داند اگر حتي عصمت هم نمي‌داشت، در دوران زندگي خود گناه نمي‌كرد. خداوند علم به آينده دارد و اين جايزه را پيش از امتحان به معصوم داده است».

هر چه كه باشد، اختيار با چالشي جدّي مواجه بود
تا نظريه‌اي جديد شنيدم...

[حالاحالاها اين بحث ادامه دارد]


مطلب بعدي: حل مشكل جبر و اختيار ۶ مطلب قبلي: حل مشكل جبر و اختيار ۴

نظرات

آشنا: ما گفتيم سيد وارد بحث شيرين جبر و هندسه و مثلثات شده گفتيم كلاس تقويتي بريم پيشش، د نگو خود سيد هم پاش لنگ همين جبره. سيدنا الجبر و الاختيار فيه لا فلوس! الغرب كانورتينگ الساينس تو ماني. المسئله المهمه هي الفلوس. مقالات هاو تو ميك ماني بنويس مستقيذ شويم. العبد المذنب الفقير لله، المستغرب دوستتشنبه ۲۳ ارديبهشت ۹۱ - ۱:۲۱ صبح
پاسخ: البيل بخوره تو بك الغرب كه ماني رو كرده تو عين ما الشرق و شترق كوبيده مدنيّت البيخودش را بالرأس كلّ مسلمٍ و مسلمة في العالم الثالث! و ما فقير من الله الي الكفر شده‌ايم بواسطة التسلط الكفار علينا و علي نفوسنا و علي نساءنا و اولادنا و كل شيء لنا، لست لنا الآن، لأنّ كفار سرقته منّا الكل بأجمعه! الحرف اين‌جا اين است كه ليس الجبر اين سلطه الغرب. بلكه اختيار است هنا لنا في رها شدن از آن! همين و خلاص. رحم الله والديك! ؛)
بازگشتنسخه محلّي از نوشته‌هاي وبلاگ شايد سخن حق سال نشر14نوشته‌هاي وبلاگ بر اساس سال برچسب‌ها33نوشته‌هاي وبلاگ بر اساس برچسب بيشترين نظر33نوشته‌هاي وبلاگ با بيشترين تعداد نظر
صفحه اصليبازگشت به صفحه نخست سايت نوشته‌ها776طرح‌ها، برنامه‌ها و نوشته‌ها مكان‌ها68براي چه جاهايي نوشتم زمان‌ها23همه سال‌هايي كه نوشتم جستجودستيابي به نوشته‌ها از طريق جستجو وبلاگبا استفاده از سامانه پارسي‌بلاگ نماها2چند فيلم كوتاه از فعاليت‌ها آواها9تعدادي فايل صوتي براي شنيدن سايت‌ها23معرفي سايت‌هاي طراحي شده نرم‌افزارها36سورس نرم‌افزارهاي خودم معرفي6معرفي طراح سايت و آثار و سوابق كاري او فونت‌هاي فارسي60تعدادي قلم فارسي كه معمولاً در نوشته‌هايم استفاده شده است بايگاني وبلاگ991نسخه محلّي از نوشته‌هاي وبلاگ
با اسكن باركد صفحه را باز كنيد
تماس پيامك ايميل ذخيره
®Movashah ©2018 - I.R.IRAN