Sheet 1
سند تحوّل قضايي
  تنظيم نمودار: 7 دي 1399
  ديباچه
  مقدمه
  فصل اول: كليات
    مبحث اول- تعاريف
    مبحث دوم- روش‌شناسي و فرايند تدوين
      مرحله اول- تدوين مباني محتوايي انديشه تحول قضائي
        گام 1- تحليل محتواي اسناد بالادستي و بيانات حضرت امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامي (مدظله‌العالي)
        گام 2- احصاء چرخش‌هاي تحول‌آفرين
      مرحله دوم- تدوين برنامه تحول
        گام 1- احصاء مأموريت‌ها و شناسايي مؤلفه‌هاي نشانگر وضعيت مطلوب
        گام 2- تعيين چالش‌ها
        گام 3- احصاء عوامل بروز چالش‌ها
        گام 4- انتخاب عوامل
        گام 5- تدوين راهبردها
        گام 6- تدوين راهكارها
        گام 7- نگاشت نهادي و تعيين زمان‌بندي اجرا
      مرحله سوم- تدوين نظام مديريتي اجراي برنامه تحول
        گام 1- شناسايي زيرساخت‌هاي مديريتي لازم براي تحقق برنامه تحول
        گام 2- بررسي و تحليل زيرساخت‌هاي مديريتي موجود
        گام 3- تدوين اقدامات لازم براي تأمين زيرساخت‌هاي مديريتي
        گام 4- نگاشت نهادي و تعيين زمان‌بندي اجرا
      مرحله چهارم- تدوين نظام راهبري و پايش
    مبحث سوم- چرخش‌هاي تحول‌آفرين
  فصل دوم: برنامه تحول
    مأموريت ۱- «رسيدگي به تظلمات، تعديات، شكايات، حل‌وفصل دعاوي و رفع خصومات[2]»
      چالش ۱: غيرمتقن بودن برخي از آراء و تصميمات قضائي
        عامل 1: تعارض، ابهام و نقص قوانين و مقررات
          راهبرد 1: شناسايي هوشمند آراء متعارض و قوانين و مقررات متعارض، مبهم و ناقص
        عامل 2: نقص در زيرساخت‌هاي مؤثر براي صدور آراء و تصميمات متقن
          راهبرد 1: تخصصي‌ نمودن فرايندهاي رسيدگي
          راهبرد 2: بهره‌گيري از ظرفيت متخصصان در صدور آراء و تصميمات متقن
          راهبرد 3: استفاده از فناوري‌هاي هوشمند در فرايند صدور آراء و تصميمات قضائي
          راهبرد 4: ايجاد شفافيت در فرايند رسيدگي و صدور آراي قضائي
        عامل 3: خطاي برخي از نظرات كارشناسي
          راهبرد 1: حذف مداخلات انساني در ارجاع و ارائه نظرات كارشناسي
          راهبرد 2: پيشگيري از صدور نظرات كارشناسي نادرست
          راهبرد 3: تقويت فضاي رقابتي در ارائه خدمات كارشناسي رسمي
        عامل 4: اظهارات خلاف واقع برخي از شهود و مطلعين
          راهبرد 1: افزايش كيفيت اخذ شهادت شهود و اظهارات مطلعين
          راهبرد 2: افزايش تبعات شهادت كذب
        عامل 5: روزآمدنبودن بخش‌هايي از نظام‌ها و فرايندهاي دادرسي متناسب با قضاي اسلامي
          راهبرد 1: تجميع ظرفيت‌ها و تقويت تعامل و هم‌افزايي ميان انديشمندان و صاحب‌نظران
      چالش ۲: اطاله در فرايند رسيدگي
        عامل 1: كثرت و افزايش پرونده‌هاي ورودي به قوه قضائيه
          راهبرد 1: توسعه روش‌هاي حل اختلافات جايگزين رسيدگي قضائي
          راهبرد 2: كاستن از مراحل غيرضروري دادرسي
        عامل 2: وجود زمينه‌هاي خطا در فرايندهاي رسيدگي
          راهبرد 1: هوشمندسازي حداكثري فرايندهاي رسيدگي
        عامل 3: حجم بالاي ادعاهاي اعسار از هزينه دادرسي
          راهبرد 1: عدم تشكيل پرونده با موضوع اعسار از هزينه دادرسي
          راهبرد 2: تسهيل پرداخت هزينه دادرسي
        عامل 4: تجديد رسيدگي ناشي از ضعف در شيوه ابلاغ
          راهبرد 1: اطمينان از دريافت ابلاغ در «سامانه ثبت‌نام الكترونيكي»
        عامل ۵: اطاله در فرايند كارشناسي
          راهبرد 1: استانداردسازي فرايند ارجاع و اخذ نظرات كارشناسي
          راهبرد 2: تعيين محدوديت براي تعداد دفعات اعتراض اصحاب دعوا به نظرات كارشناسي
      چالش ۳: اجراي ناقص و ديرهنگام برخي از احكام
        عامل 1: طولاني بودن فرايند شناسايي دارايي و اموال محكومان
          راهبرد 1: كاهش مداخلات انساني در شناسايي دارايي و اموال محكومان
        عامل 2: متواري بودن برخي از محكومان
          راهبرد 1: افزايش تبعات متواري‌شدن محكومان
        عامل 3: دشواري احراز اعسار از محكوم‌به
          راهبرد 1: افزايش تبعات ادعاي غيرواقعي اعسار از محكوم‌به
    مأموريت ۲- «احياء حقوق عامه، گسترش عدل و آزادي‌هاي مشروع[3]»
      چالش 1: فراواني مصاديق تضييع حقوق عامه
        عامل 1: تشتت نظرات و رويه‌ها در حقوق عامه
          راهبرد 1: تجميع ظرفيت‌ها و تقويت تعامل و هم‌افزايي ميان نهادهاي مسئول
        عامل 2: ضمانت اجراي ناكافي و كم اثر در صيانت از حقوق عامه
          راهبرد 1: افزايش تبعات عدم اجراي قوانين مرتبط با صيانت از حقوق عامه
        عامل 3: غلبه رسيدگي به مصاديق خرد و فاقد اولويت تضييع حقوق عامه بر رفع زمينه‌هاي اصلي بروز آن‌ها
          راهبرد 1: ارتقاء شفافيت اطلاعاتي به‌منظور تقويت زمينه‌هاي امر به معروف و نهي از منكر
          راهبرد 2: ايجاد فضاي رقابتي و رفع انحصار براي دسترسي مردم به كالاها و خدمات عمومي و اساسي و مباحات عامه
          راهبرد 3: مديريت تعارض منافع
        عامل 4: محدوديت ظرفيت منابع انساني دادستاني‌ها براي اعلام جرم
          راهبرد 1: توسعه مشاركت مردم در اعلام‌ جرم نسبت به تضييع حقوق عامه
      چالش ۲: تحديد سليقه‌اي برخي از آزادي‌هاي مشروع
        عامل ۱: ضمانت ناكافي صيانت از آزادي‌هاي مشروع
          راهبرد 1: افزايش تبعات تحديد آزادي‌هاي مشروع
        عامل 2: تفسيرپذيري قواعد حاكم بر برگزاري تجمعات
          راهبرد 1: شفاف‌سازي ضوابط برگزاري تجمعات
        عامل 3: حمايت ناكافي از آزادي مطبوعات
          راهبرد 1: ايجاد رويه واحد رسيدگي به تخلفات رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران
          راهبرد 2: حمايت از نقدهاي سازنده و منصفانه
        عامل 4: تضييع حقوق برخي از متهمان
          راهبرد 1: پيشگيري از تخلف ضابطان
          راهبرد 2: تسهيل پذيرش وثايق و كفالت‌ها
          راهبرد 3: پيشگيري از صدور قرارهاي غيرضروري يا نامتناسب
          راهبرد 4: استانداردسازي و توسعه فضاهاي بازداشتگاهي با استفاده از ظرفيت‌هاي جديد
          راهبرد 5: پيشگيري از وقوع تخلفات مأموران بازداشتگاه‌ها و تحت‌نظرگاه‌ها
        عامل 5: كم توجهي به اجراي قانون جرم سياسي
          راهبرد 1: ايجاد رويه واحد رسيدگي به جرائم سياسي
      چالش ۳: ناكافي بودن اقدامات انجام شده در امور حسبيه
        عامل ۱: تضييع حقوق برخي از اطفال و نوجوانان در وضعيت مخاطره‌آميز
          راهبرد 1: تقويت شناسايي و حمايت از اطفال و نوجوانان در معرض خطر
          راهبرد 2: توسعه ظرفيت‌هاي حمايتي از اطفال و نوجوانان بد‌سرپرست و بي‌سرپرست
          راهبرد 3: افزايش تبعات رهاسازي فرزندان
      چالش ۴: كثرت مصاديق تضييع حقوق ايران و ايرانيان در عرصه بين‌المللي
        عامل ۱: مواجهه نامتناسب با مصاديق تضييع حقوق ايران در عرصه بين‌المللي
          راهبرد 1: تجميع و هدايت هدفمند ظرفيت‌ها براي استيفاي حقوق ايران در عرصه بين‌المللي
        عامل ۲: دشواري دسترسي برخي از ايرانيان خارج از كشور به خدمات حقوقي
          راهبرد 1: ارائه مجازي خدمات حقوقي به ايرانيان خارج از كشور
        عامل 3: تخريب چهره ايران در حوزه حقوق بشر و ترويج اسلام‌هراسي و ايران‌هراسي توسط كشورهاي نظام سلطه
          راهبرد 1: تبيين ناكافي دستاوردهاي حقوق بشري اسلام و ايران در عرصه بين‌المللي
          راهبرد 2: اتخاذ رويكرد تهاجمي در مواجهه با مدعيان دروغين حقوق بشر
    مأموريت ۳- «نظارت بر اجراي صحيح قوانين[4] و حسن جريان امور[5]»
      چالش ۱: اجراي ناقص برخي از قوانين مرتبط با دستگاه‌هاي موضوع «قانون تشكيل سازمان بازرسي كل كشور»
        عامل ۱: ضمانت ناكافي اجراي صحيح قوانين
          راهبرد 1: ارتقاء شفافيت عملكرد دستگاه‌ها در اجراي قوانين
          راهبرد 2: افزايش تبعات عدم اجراي قوانين
      چالش ۲: استفاده غير بهينه از توان نظارتي بر دستگاه‌هاي موضوع «قانون تشكيل سازمان بازرسي كل كشور»
        عامل 1: اكتفا به روش‌هاي سنتي نظارت
          راهبرد 1: استفاده از روش‌هاي نوين براي تمركز بر گلوگاه‌هاي اصلي
        عامل 2: سازوكارهاي انگيزشي كم‌اثر براي انجام بهينه وظايف بازرسان
          راهبرد 1: استقرار نظام ارزيابي عملكرد نتيجه‌گرا براي بازرسان
          راهبرد 2: تسهيل فرايند صدور مجوزهاي بازرسي و دسترسي بازرسان به اطلاعات
        عامل ۳: كم‌توجهي به بهره‌مندي از ساير ظرفيت‌هاي نظارتي
          راهبرد 1: استفاده از ظرفيت‌هاي مردمي براي نظارت
      چالش ۳: استفاده غير بهينه از توان نظارتي بر دادسراها و دادگاه‌ها
        عامل ۱: اكتفا به روش‌هاي سنتي نظارت
          راهبرد 1: هوشمندسازي فرايند نظارت بر دادسراها و دادگاه‌ها
          راهبرد 2: استقرار نظام ارزيابي عملكرد قضات
    مأموريت ۴- «كشف جرم، تعقيب و مجازات و تعزير مجرمين و اجراي حدود و مقررات مدون جزايي اسلام[6]»
      چالش 1: دشواري كشف جرائم
        عامل 1: استفاده غير بهينه از توان كشف جرم
          راهبرد 1: انجام تخصصي كشف جرم و تحصيل مشروع ادله
          راهبرد 2: بهره‌گيري از فناوري‌هاي نوين در فرايند كشف جرم و هوشمندسازي آن
          راهبرد 3: تسهيل فرايند صدور مجوزها و دسترسي ضابطان به اطلاعات
        عامل 2: بي‌توجهي به بهره‌مندي از ساير ظرفيت‌هاي كشف جرم
          راهبرد 1: استفاده از ظرفيت‌هاي مردمي براي كشف جرم
      چالش 2: ضعف در كيفيت اجراي احكام كيفري
        عامل ۱: ضمانت اجراي ناكافي قوانين و مقررات حاكم بر اجراي احكام كيفري
          راهبرد 1: اِعمال هوشمند، شفاف و برخط اجراي آيين‌نامه‌ها و بخشنامه‌هاي مرتبط با حقوق محكومان
          راهبرد 2: پيشگيري از وقوع تخلفات مأموران اجراي احكام كيفري
    مأموريت ۵- «پيشگيري از وقوع جرائم و دعاوي[7]»
      چالش ۱: تزلزل در روابط حقوقي اشخاص
        عامل ۱: كمبود سازوكارهاي پيشگيري از بروز اختلاف در معامله
          راهبرد 1: ايجاد تقارن اطلاعاتي براي طرفين معامله
          راهبرد 2: احراز و اِعمال هوشمند شروط قراردادي
          راهبرد 3: تقويت كيفيت خدمات دفاتر اسناد رسمي
        عامل ۲: دشواري دسترسي عمومي به خدمات حقوقي
          راهبرد 1: تسهيل و تقويت خدمات حقوقي
      چالش ۲: ضعف در حذف عوامل اصلي شكل‌گيري جرائم و دعاوي
        عامل 1: عدم شناسايي كامل عوامل اصلي شكل‌گيري جرائم و دعاوي
          راهبرد 1: هوشمندسازي فرايند شناسايي عوامل اصلي شكل‌گيري جرائم و دعاوي
        عامل ۲: اقدامات پراكنده و كم‌توجهي به ظرفيت‌هاي دروني و بيروني قوه قضائيه براي حذف عوامل اصلي شكل‌گيري جرائم و دعاوي
          راهبرد 1: انسجام‌بخشي و هدايت هدفمند تمامي ظرفيت‌ها براي حذف عوامل اصلي شكل‌گيري جرائم و دعاوي
      چالش 3: پايين بودن تبعات ارتكاب جرم
        عامل 1: عدم كفايت بازدارندگي مجازات‌ها
          راهبرد 1: مؤثر و متنوع نمودن مجازات‌ها متناسب با نوع جرائم
          راهبرد 2: تقويت باور عمومي نسبت به بالا بودن توان كشف جرم و برخورد قاطع و سريع با مجرمان
    مأموريت ۶- «اصلاح مجرمان[8]»
      چالش ۱: صدور برخي تصميمات قضائي غيرمؤثر بر اصلاح مجرمان
        عامل 1: نقص در فرايندهاي صدور تصميمات قضائي مؤثر بر اصلاح مجرمان
          راهبرد 1: تسهيل صدور تصميمات قضائي مؤثر بر اصلاح مجرمان
          راهبرد 2: ترغيب قضات به صدور تصميمات قضائي مؤثر بر اصلاح مجرمان
      چالش 2: اثربخشي محدود اقدامات اصلاحي در زندان
        عامل 1: نامتناسب بودن برخي برنامه‌هاي اصلاح و تربيت در زندان با فرايند اصلاح مجرمان
          راهبرد 1: استقرار نظام‌هاي جديد تربيتي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي
        عامل ۲: انگيزه كم برخي مسئولان و مأموران اجراي احكام كيفري براي مشاركت در فرايند اصلاح مجرمان
          راهبرد 1: استقرار نظام ارزيابي عملكرد مبتني بر نتيجه براي مسئولان و مأموران اجراي احكام كيفري
      چالش 3: عدم حمايت مؤثر از محكومان پس از اتمام دوره حبس
        عامل 1: دشواري بازگشت محكومان به جامعه
          راهبرد 1: ارتقاء نظام حمايت و مراقبت پس از خروج محكومان از زندان
        عامل 2: ضعف در ره‌گيري و نظارت بر مجرمان حرفه‌اي پس از اتمام دوره حبس
          راهبرد 1: نظارت موقت بر مجرمان حرفه‌اي پس از اتمام دوره حبس
    مأموريت ۷- «حمايت از حقوق مالكيت اشخاص[9]»
      چالش ۱: تزلزل مالكيت اموال غيرمنقول
        عامل ۱: اعتبار معاملات عادي
        عامل 2: ضعف در دقت تعيين حدود در اسناد مالكيت
          راهبرد 1: افزايش صدور اسناد حدنگاري شده
        عامل 3: امكان جعل و مفقود شدن اسناد مالكيت
          راهبرد 1: الكترونيكي‌نمودن اسناد مالكيت
      چالش 2: ضعف در صيانت از حقوق در اجراي ثبت
        عامل ۱: وجود زمينه‌هاي خطا و اطاله در فرايندهاي اجراي ثبت
          راهبرد 1: حذف حداكثري مداخلات انساني در فرايند اجراي ثبت
          راهبرد 2: ايجاد نظام ارزيابي عملكرد نتيجه گرا براي مأموران اجراي ثبت
  فصل سوم: نظام مديريتي اجراي برنامه تحول
    مبحث اول- برنامه‌ريزي
    مبحث دوم- سازمان‌دهي
      گفتار اول- ساختار سازماني قوه قضائيه
      گفتار دوم- بهره‌مندي از ظرفيت‌ نهادهاي خارج از قوه قضائيه
        ب-1- نهادهاي حاكميتي
        ب-2- نهادهاي علمي و فناوري
        ب-3- نهادهاي مردمي
        ب-4- بخش خصوصي
    مبحث سوم- منابع انساني
      گفتار اول- جذب
      گفتار دوم- نگهداشت، آموزش و ارتقاء
      گفتار سوم- انتصاب مديران
      گفتار چهارم- نظام جبران خدمات
      گفتار پنجم- تكاليف و تعهدات
      گفتار ششم- ارزيابي عملكرد
    مبحث چهارم- منابع مالي
    مبحث پنجم- منابع فيزيكي و تجهيزات
    مبحث ششم- قوانين و مقررات
    مبحث هفتم- فناوري
    مبحث هشتم- نوآوري و پيشنهادها
    مبحث نهم- گفتمان سازي
    مبحث دهم- ارتباطات مردمي
    مبحث يازدهم- رعايت كرامت ارباب‌رجوع
  فصل چهارم: نظام راهبري و پايش
    مبحث اول- ستاد راهبري اجراي سند تحول قضائي
    مبحث دوم- دبيرخانه ستاد راهبري اجراي سند تحول قضائي
    مبحث سوم- كميته‌هاي راهبري اجراي سند تحول قضائي