7 مقدمه

در خصوص توسعه، تعاريف متعددي ارائه شده است. آرتورلوئيس w.Arthur Lewis توسعه اقتصادي را فرايندي مي‌داند كه به موجب آن، توليد سرانه شاغلين نيروي كا ر در بلندمدت افزايش مي‌يابد. مي‌يرز Gerald M.Meier ، توسعه اقتصادي را فرايندي مي ‌ داند كه موجب افزايش درآمد سرانه در بلندمدت مي‌شود. هيگينز Higgins توسعه اقتصادي را فرايندي مي‌داند، كه اقتصاد را از يك دوگانگي (بخش سنتي و بخش مدرن)، به يك اقتصاد مدرن برساند. كوزنتس S imon Kuznets ، توسعه اقتصادي را ، افزايش ظرفيتهاي توليدي و تنوع در توليدات يك جامعه در بلندمدت مي‌داند. برخي از طرفداران مكتب وابستگي و اعضاي كميسيون اقتصادي آمريكاي لاتين، دسترسي به توسعه را در گرو تغيير رابطه بين كشورهاي مركز و كشورهاي پيراموني مي‌دانند. ليكن در مجموع مي ‌ توان گفت كه توسعه عبارت از فرايند بهبود ، با توجه به مجموعه‌اي از شاخصها و معيارها يا ارزشها است. توسعه ، فرايند بهبود در مباني علمي و فني توليد ، و دگرگوني و بهبود در سطح زندگي، شرايط كار و نحوه مديريت نهادي سياسي، اجتماعي و فرهنگي هر كشور به طور بنيادي و اساسي و به صورت سيستمي و مجموعه‌اي در كنار هم مي‌باشد. توسعه، فرايندي با ابعاد مختلف و مجموعه اهداف گوناگون است. اين ابعاد جنبه‌هاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي جامعه را در بر دارد. با توجه به اين كه ارزشها به شرايط مطلوب و مورد نظر هر جامعه بستگي دارد ، و هيچ الگوي جهاني ، براي سنجش ارزشها موجود نيست، لذا مفهوم توسعه ، جنبه نظري و ارزشي داشته كه از يك جامعه به جامعه ديگر ، و از يك زمان به زمان ديگر ، در حال دگرگوني است. به اين ترتيب ديدگاه ارزشي افراد ، در تبيين درجه توسعه هر جامعه ، مهم مي‌باشد و با توجه به متفاوت بودن ديدگاه ارزشي افراد، معاني متعددي براي توسعه مطرح مي‌گردد.