7 فصل هشتم : بازار بورس و اوراق مشاركت

3 چشم‌انداز آينده

الف - 1 : گزينه ادامه روند موجود بازار بورس

در صورت وجود چنين بازاري براي سهام با اين اندازه و عمق كم و ادامه آن به طور قطع تخصيص منابع بهينه نخواهد بود و فرصتهاي سرمايه‌گذاري پايين‌تر از حد بهينه خود خواهد بود. به دليل فقدان ارتباط شركتها از طريق بازار بورس سازمان يافته و به طور كلي بازار سرمايه، شركتها از فرصتهاي مشابه براي سرمايه‌گذاري و توليد برخوردار نخواهند بود. در چنين شرايطي نه تنها حجم سرمايه‌گذاري كاهش خواهد يافت، بلكه كيفيت سرمايه‌گذاري‌ها نيز از سلامت كامل برخوردار نخواهد شد و در نتيجه امكان تجهيز منابع سرمايه‌اي به طور مطلوب در بازار بورس اوراق بهادار كه از اهداف عمده اين بازار است ميسر نشده و افزايش رشد اقتصادي را به حد لازم فراهم نخواهد كرد.

الف - 2 : اهداف گزينه مطلوب بازار بورس

- در اين بازار مي‌بايست نوسانهاي كوتاه مدت قيمت حذف شوند . در نتيجه هزينه‌هاي معاملاتي به حداقل برسند و كارايي عملياتي به وجود آيد.

- شركتهاي بورس بايستي بتوانند در مورد ميزان سرمايه‌گذاري‌ها، قدرت هدايت و تصميم‌گيري داشته باشند.

- بازار بورس بايد به گونه‌اي باشد كه در هر مقطع زماني عده‌اي در آن خريدار و عده‌اي فروشنده باشند، در اين صورت استقلال رأي و استقلال ارزيابي وجود دارد و حجم معاملات افزايش مي‌يابد.

- بازار سرمايه بايستي بتواند شركتها و پروژه‌هاي كارا و سودآور را از شركتها و پروژه‌هاي غير سودآور تشخيص دهد.

- وجود رقابت در بازار بورس

الف - 3 : راهبردهاي بازار بورس

- لزوم ايجاد بازار اوليه در بورس سهام

- افراد زيادي وجود داشته باشند كه اطلاعات را دريافت نموده، آنها را ارزيابي كرده و اقدام به خريد و فروش كنند.

- روشهاي پردازش الكترونيكي اطلاعات بازار سهام و انتقال اطلاعات وجود داشته باشد.

- قوانين و مقررات به صورتي باشد كه هيچ‌گونه مشكل و مانعي در انجام معاملات و سرعت آن وجود نداشته باشد.

- در بازار بورس مي‌بايست اطلاعات به صورت شفاف و بدون هيچ هزينه‌اي در دسترس همگان قرار گيرد.

- نهادها و واسطه‌هاي مالي متنوع همانند بانكهاي سرمايه‌گذاري فعال شود.

- سرمايه‌گذاران خارجي در بازار اوراق بهادار وارد شوند.

- بازار بورس اوراق بهادار از نظام بانكي مستقل باشد.

- هيچ بازار غير رسمي وجود نداشته باشد.

- قيمت پايه اوراق بهادار توسط پذيره‌نويسان خصوصي معين شود.

- بورسهاي منطقه‌اي گسترده در سطح كشور و نيز بورسهاي بين‌المللي، بورسهاي فرعي و بورس كالا وجود داشته باشد.

- قانون بورس اوراق بهادار بايستي به روز شود.

- استفاده از مناطق آزاد جهت استفاده از سرمايه‌هاي خارجي در بورس اوراق بهادار

- گسترش خصوصي‌سازي از طريق بازار بورس

ب - 1 : گزينه ادامه روند موجود اوراق مشاركت

ادامه روند موجود با مشكلات زير همراه خواهد بود:

- اوراق مشاركت خود آثار تورمي به بار مي‌آورد.

- عدم بهره‌برداري به موقع طرحهاي عمراني توسط دولت سبب مي‌شود كه ناشران اوراق مشاركت ، هنگام سررسيد قادر به تأمين وجوه نقد كافي نباشند. در نتيجه بانكهاي عامل ناگزيرند به عنوان ضامن، اصل مبلغ را از محل وجوه خود يا منابع سپرده‌گذاران بازپرداخت كنند و جانشين دارندگان اوراق مشاركت شوند كه با اهداف انتشار اوراق مشاركت منافات دارد.

- عدم اتمام طرحهاي مختلف در زمان پيش‌بيني شده سبب مي‌شود كه تعيين سود قطعي طرح تقريباً ناممكن شود.

- در اين كه از طريق اين روش بتوان سرمايه‌هاي كوچك و بزرگ را جذب و به سوي فعاليتهاي مولد اقتصادي هدايت كرد، ترديدي جدي وجود دارد.

- با توجه به عدم ريسك و قابليت نقدينگي بالاي اوراق مشاركت، انتظار مي‌رود كه انتشار آن با نرخ سود فعلي و بدون خريد و فروش دربازار اوراق بهادار، از رونق بازار سهام بكاهد.

- ادامه روند اوراق مشاركت كه عمدتاً جهت تأمين مالي پروژه‌هاي بخش دولتي و صنايع وابسته و مورد حمايت دولت بوده است، موجب بروز محدوديتهاي بيشتري براي ساير بخشهاي توليدي غير دولتي از لحاظ دسترسي به منابع مالي مورد نياز و جذب سرمايه از اين طريق مي‌گردد.

ب - 2 : اهداف گزينه مطلوب اوراق مشاركت

- سود طرحهاي مختلف مشمول اوراق مشاركت متناسب با بازده كل طرحها بوده و به صورت متغير و ثابت تعيين شده نباشد و بر بار مالي دولت و تورم نيفزايد.

- از ابزار اوراق مشاركت به طور صحيح در جهت تجهيز و تخصيص منابع سرمايه‌اي استفاده شود.

- اوراق مشاركت در مقابل رقباي خود نظير سهام و سپرده‌هاي بانكي صحيح عمل نمايد و منجر به بروز مشكل در ساير بازارها نگردد.

- مشاركت بخش خصوصي را فراهم نمايد.

- منجر به افزايش تورم نگردد.

- فرهنگ استفاده از اوراق مشاركت به طور صحيح در جامعه نهادينه شود.

ب - 3 : راهبردهاي اوراق مشاركت

- طرحهاي مورد نظر براي اوراق مشاركت مي‌بايست طرحهاي مولد، اشتغالزا، انتفاعي و از همه مهم‌تر با بازدهي سريع انتخاب شود.

- لازم است با توجه به درجه‌بندي اوراق مشاركت از نظر ضمانت و تعهد بازگشت سرمايه خريداران اوراق مشاركت، تفاوت ميان اوراق منتشره بخش دولتي و غير دولتي قائل گردد.

- با توجه به ارتباط متقابل متغيرهاي نرخ سود اوراق مشاركت، نرخ سود سپرده بانكي، هزينه تمام شده اوراق مشاركت و هزينه تمام شده اخذ تسهيلات بانكي، به منظور ايجاد رقابت سالم و منطقي در بازارهاي مالي بايستي تغييراتي را ايجاد نمود.

- بازنگري در شرايط اوراق مشاركت طرحهاي عمراني دولت، به منظور مطلوب نمودن شرايط اوراق بخش غير دولتي ضروري مي‌باشد.

- همراه با بانكها و سازمان بورس اوراق بهادار، استفاده از مؤسسات ملي و اعتباري به عنوان عامل ضروري مي‌باشد.

- ميزان تشكيل سرمايه ثابت ناخالص در پايان هر سال و در نظر گرفتن درصدي از آن، مي‌تواند به عنوان ملاكي براي تعيين سقف مطلوب انتشار اوراق مشاركت در سال بعد مد نظر قرار گيرد.

- يكي از اجزاي كنترل پايه پولي، كنترل بدهي سيستم بانكي و به تبع آن ميزان تسهيلات اعطايي سيستم بانكي به بخش غير دولتي مي‌باشد. لذا تعيين درصدي از ميزان تسهيلات اعطايي پيش‌بيني شده به بخش غير دولتي در برنامه پنج‌ساله، در هر سال مي‌تواند از طريق انتشار اوراق مشاركت براي تأمين مالي بخش خصوصي در نظر گرفته شود.

- به منظور تعيين قيمت واقعي اوراق بهادار مي‌بايست اوراق مشاركت نيز بر اساس مكانيزم عرضه و تقاضا در بازار اوراق بهادار تهران مورد معامله قرار گيرد تا به بازار ثبات بيشتري بدهد.

- آگاهي عمومي جامعه در خصوص اوراق مشاركت افزايش مي‌يابد.

- تعريف درست اوراق مشاركت در مقايسه با اوراق قرضه